در همان زمان بود که نخستوزیر ترکیه و رییسجمهور برزیل که از این اقدام آمریکا شوکه شده بودند اعلام کردند که متن بیانیه تهران درست همان چیزی بوده است که باراک اوباما رییسجمهور ایالات متحده از آنها خواسته بود. رجب طیب اردوغان، نخستوزیر تركیه روز گذشته با اشاره به ارسال نامه اوباما به وی و لولا داسیلوا رییسجمهور برزیل بار دیگر تاكید كرد كه بیانیه سهجانبه هستهای تهران به استناد این نامهها تهیه و امضا شده و آنها این تصمیم را خودسرانه اتخاذ نكردهاند و خواستند تا مساله هستهای ایران از طریق دیپلماسی و دیالوگ حلوفصل شود.
به گزارش فارس، روزنامه واكیت تركیه با درج این مطلب نوشت كه اردوغان در نشست نمایندگان مجلس حزب عدالت و توسعه در توجیه دلیل تلاش تركیه برای حل مساله هستهای ایران از طریق دیپلماسی و روش صلحآمیز و جلوگیری از راهحل نظامی خطاب به آمریكا گفت كه درباره عراق هم همین موضع را اتخاذ كردند ولی آمریكا گوش نداد و امروز شاهد كشته شدن میلیونها نفر در عراق هستیم. وی از آمریكا پرسید:«آیا تنها برای یك صدام میارزید؟» نخستوزیر تركیه در بخش دیگری از اظهارات خود با رد تغییر محور تركیه، آن را محور حقوق و صلح توصیف كرد و خطاب به منتقدان گفت كه در اصل آنها تغییر محور دادهاند و تركیه در محور همیشگی خود قرار دارد.
اظهارات نخست وزیر ترکیه در حالی مطرح میشود که مقامات آمریکایی از موضع آنکارا در مخالفت با تصویب قطعنامه تحریم ایران در شورای امنیت ناراضی هستند. در همین رابطه روز سه شنبه كنگره آمریكا با ابراز نگرانی از نزدیكی تركیه به ایران و سوریه از دولت اوباما خواست كه سیاست سرسختانهتری را در قبال آنكارا اتخاذ كند. اعضای كنگره آمریكا گفتند:«رییسجمهور آمریكا كه از متحدان نزدیك اردوغان است از اتخاذ موضعی در قبال اتحاد تركیه با ایران و حماس و نیز خصومت آنكارا با اسرائیل خودداری كرده است.» به گزارش ایسنا به نقل از ورلد تریبیون، فرانك پالون، یكی از اعضای دموكرات كنگره آمریكا گفت:«ما نمیتوانیم اجازه دهیم همان تاكتیكهای قدیمی جلو اتخاذ موضع درستمان را بگیرد.»نگرانی در كنگره در بین دو حزب دموكرات و جمهوریخواه مشترك است. جمهوریخواهان كنگره گفتند كه خصومت تركیه در قبال اسرائیل پرسشهایی را درباره اینكه آیا كنگره باید به حمایت از تركیه كه از مشتریان اصلی آمریكا در خرید سكوهای جنگنده از جمله جتهای تهاجمی
F-16 است، ادامه دهد؟
به گفتهمقامات دولت آمریكا، واشنگتن وابستگی بسیاری به تركیه برای عملیاتهای نظامی آمریكا در افغانستان و عراق پیدا كرده است. آنها معتقدند که تركیه كه تنها متحد آمریكا در ناتو است به قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران رای منفی داده است تا از این وابستگی برای ایجاد یك رابطه استراتژیك با همسایگانش ایران و سوریه استفاده کند. رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریكا اخیرا با ابراز ناامیدی از تصمیم تركیه برای دادن رای مخالف به تحریمها علیه ایران گفت:«با این حال تركیه یكی از متحدان درازمدت آمریكا و سایر كشورهای عضو ناتو است. تركیه همچنان نقشی حیاتی در این اتحادیه پیمان آتلانتیك شمالی دارد.»وی افزود:«ما یك رابطه نظامی محكم با تركیه داریم و علاوه بر آن بعضی تاسیساتمان نیز در آنكارا قرار دارد. متحدان همواره در همه مسایل با یكدیگر اتفاق نظر ندارند.»
درک تحریم زود است
درک مخالفت با بیانیه دشوار
وزیر خارجه برزیل، از اعضای غیر دائم شورای امنیت که مانند ترکیه به قطعنامه چهارم رای منفی داد در حاشیه كنفرانس خلعسلاح سازمان ملل در ژنو با موضعگیری منتقدانه نسبت به تصمیم غرب در تصویب تحریمهای جدید علیه ایران، ابراز امیدواری كرد كه با این اقدام غرب فرصت و شانس مذاكره با تهران را نابود نكرده باشد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، سلسو آموریم گفت:«برای درك دقیق و كامل اثرات تحریمهای جدید هنوز خیلی زود است.» وی در ادامه با اشاره به بیانیه تهران افزود:«درك اینكه چرا به این بیانیه این فرصت را ندادند كه از فواید و ثمرههای آن بهرهمند شوند، بسیار دشوار است.»
حمایت همزمان آمریکا از دیپلماسی و تحریم
سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا اعلام کرده است که دیپلماسی گزینهای باز در مقابل موضوع هستهای ایران است. این در حالی است که سخنگوی وزارت خارجه این کشور سخن از حمایت واشنگتن از قطعنامه تحریمی اتحادیه اروپا علیه ایران که قرار است روز پنجشنبه به تصویب برسد، به میان آورد. به گزارش پرس تی وی، مایک هامر سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا گفت:«همچنان كه از گذشته گفتهایم در كنار تحریم، دیپلماسی به عنوان یك گزینه باز در برابر مساله هستهای ایران باقی مانده است.»وی افزود:«باید ایران گامهای سازنده در جهت پیروی از تعهدات بینالمللی بردارد در غیر این صورت بیش از پیش منزوی میشود.» روزنامه هندو چاپ هند، نیز نوشت: فیلیپ كراولی سخنگوی وزارت خارجه آمریكا گفت:«ما از قطعنامه شورای سیاست خارجی اتحادیه اروپا علیه مساله هستهای ایران كه در جهت همراهی و اجرای قطعنامه 1929 شورای امنیت سازمان ملل است، حمایت میكنیم.»
وی ادامه داد:«ما همچنان به تلاش همهجانبه و جهانی خود برای اجرای قطعنامه ادامه میدهیم و تصویب قطعنامه اتحادیه اروپا در جهت تحریم ایران نیز این موضوع را نشان میدهد كه نیت اتحادیه اروپا نیز در همین راستا است.» كراولی افزود:«آمریكا بر تعهدی تاكید میكند كه ایران را به سمت یك بیانیه دیپلماتیك در جهت نگرانیهای جامعه بینالمللی درباره موضوع هستهای ایران سوق دهد. وی گفت:«قطعنامه 1929 میتواند درها را برای ادامه تعهد میان گروه1+5 و ایران باز نگه دارد. ما امیدواریم تصویب این قطعنامه توسط شورای امنیت بر تلاشهای استراتژیك ایران و برداشتن گامهای سازنده كمك كند.»
تحریمهای مستقل استرالیا
در کنار تلاشهای اتحادیه اروپا برای اعمال تحریمهای یک جانبه علیه ایران، استرالیا نیز از اعمال تحریمهای مستقل خبر داد. به گزارش عصر ایران وزیر خارجه استرالیا اعلام کرد:«کشورش تحریمهای مضاعف و مستقل از شورای امنیت سازمان ملل متحد، علیه ایران اعمال میکند.»استیفن اسمیث افزود:«تحریمهای مستقل استرالیا علیه ایران شامل بانک ملت، شرکت کشتیرانی ایران و سردار رستم قاسمی، فرمانده قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا وابسته به سپاه میشود.»وزیرخارجه استرالیا هدف از این تحریمها را بازداشتن ایران از رفتار تقابلی با جامعه بینالملل در موضوع برنامه هستهای خود دانست و گفت:«بانک ملت، قراردادها با بخش هستهای ایران را تسهیل و شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران نیز کالاها و محمولههای ارسالی برای برنامه هستهای ایران را منتقل کرده است.»استرالیا همچنین تحریمهای خاصی را علیه 40 فرد ایرانی و سازمانها و شرکتهای ایرانی نیز اعمال میکند.